● مقایسه تلسکوپ شکستی با بازتابی
جز شیئ و روش تغییر مسیر نور منعکس شده تفاوت عمده ای میان تلسکوپ شکستی و تلسکوپ بازتابی وجود ندارد. توان جمع آوری نور،توان تفکیک و توان بزرگنمایی و فرمولهای آنها در هر دو مورد یکسان است. استقرار پایه ها نیز برای هر دو به یک صورت است.
هر تلسکوپ مزایا و اشکالات خود را دارد. هر کدام از این دو برای پژوهش خاصی که مناسب آن است به کار می رود.
▪ از نظر تاریخی، ابتدا تلسکوپ شکستی اختراع شد. در عمل نیز هنوز به دلایل زیر مورد استفاده بسیار است:
۱) داشتن وضوح در تصویری که از عدسی ها به دست می آید.
۲) داشتن دید وسیعتر.
۳) به هنگام کار کمتر در معرض صدمه دیدن بودن.
۴) آمادگی برای استفاده فوری.
▪ ولی تلسکوپ بازتابی که شیئ آن به جای عدسی آینه است، روز به روز متداول تر می شود. این محبوبیت به علل زیر است:
۱) عاری بودن از کجنمایی رنگی.
۲) کوتاه تر بودن لوله تلسکوپ در تلسکوپ های شکستی برای اجتناب از بازمانده قابل ایراد کجنمایی رنگی باید نسبت کانونی ۱۵به کار رود.تلسکوپهای بازتابی با نسبت کانونی ۵ نتایج قابل قبولی به دست می دهند. در حالیکه طولشان فقط یک سوم است .
۳) نیازی نیست که شیشه آینه کامل و بی نقص باشد زیرا نور از سطح اندوده منعکس می شود.
۴) فقط یک سطح باید با دقت تمام شکل داده شود.
۵) هیچ نوری به خاطر عبور از شیشه جذب نمی شود.
۶) هزینه آن کمتر است.

● شباهتها و تفاوتهای تلسکوپ رادیویی با تلسکوپ بازتابی
▪ مشابهت های میان تلسکوپ رادیویی با تلسکوپ بازتابی عبارتند از:
۱) هر دو دارای آینه ای هستند که معمولاً به شکل سهمیوار است.
۲) در هر دو از استقرار معدل النهاری استفاده می شود.
۳) هر دو برای جمع آوردن انرژی اجرام سماوی مورد مطالعه بکار می رود.
۴) هر دو چنان طرح می شوند که تا حد امکان توان تفکیک بزرگی داشته باشند.
▪ تفاوتها عبارتند از :
الف) آینه نوری که یک تلسکوپ بازتابی از شیشه ای ساخته شده که لایه نازکی از آلومینیوم بر آن اندود شده است در حالی که آینه رادیویی از شبکه ای سیمی یا از ورقه های فلزی که به دقت بریده شده اند ساخته شده است.
ب) بعضی از تلسکوپهای رادیویی (از جمله تلسکوپ رادیویی به قطر ۳۰۵ متر در آره سی بو ، پوئر ریکو) پایه ندارند. و تنها در مواقعی می توانند مورد استفاده قرار گیرند که شی مورد مطالعه در موضعی مناسب برای رصد باشد. تلسکوپهای رادیویی دیگر (مثلا تلسکوپی به قطر ۹۱ متر در گرین بنک،ویرجینیای غربی) را تنها می توان از حیث ارتفاع از افق تغییر جهت داد و فقط موقعی قابل استفاده است که شی در نصف النهار مکان یا نزدیک به آن باشد.
پ) زمین کلاً توانی در حدود یکصد وات را از چشمه های رادیویی قوی دریافت می کند. از این مقدار فقط وات را تلسکوپهای رادیویی غول پیکر دریافت می کنند. توانی که یک تلسکوپ رادیویی جمع می کند باید یک تریلیون مرتبه یا بیشتر تقویت شود تا ثبات بتواند آن را ثبت کند.
ت) کمترین زاویه ای که تلسکوپهای رادیویی می توانند از هم تفکیک کنند (توان تفکیک ) بسیار بزرگتر از این زاویه در تلسکوپهای نوری است (یعنی نمی توان به جزئیاتی در حد تلسکوپهای نوری دست یافت).

 ▪ توان تفکیک یک تلسکوپ رادیویی ۱۸۰ متری برای موج ۲۰ سانتیمتری عبارت است از:
یعنی برابر با ۴ دقیقه و ۴۰ ثانیه.
به این ترتیب دو چشمه رادیویی را که موج رادیویی ۲۰سانتیمتری گسیل می کنند تنها در صورتی می توان به دو گسیلنده مجزا تفکیک کرد که فاصله زاویه ای بین آنها ۴ دقیقه و ۴۰ ثانیه باشد.
راههای چندی برای بهتر کردن توان تفکیک یعنی برای کوچکتر کردن آن، وجود دارد .
▪ دو تا از این راهها عبارتند از:
۱) استفاده از تداخل سنج رادیویی. تداخل سنج رادیویی تشکیل شده است از دو تلسکوپ رادیویی که به فاصله چند یا چندین کیلومتر از یکدیگر قرار گرفته اند. در چنین وضعی فاصله بین دو دستگاه به مثابه قطر آینه در فرمول بالا به کار می رود و به این ترتیب توان تفکیک به میزان زیادی افزایش پیدا می کند . این تداخل سنج ها تعیین مکان دقیق بسیاری از چشمه های رادیویی را میسر ساختند.
۲) ردیفهایی متشکل از چندین آنتن دو قطبی ثابت نظیر تلسکوپ رادیویی میلزکراس دانشگاه سیدنی استرالیا با چنین تلسکوپی می توان با هزینه نسبتاً کم به توان تفکیک خوبی دست یافت.
▪ تفاوتهایی میان تلسکوپهای نوری و رادیویی عبارت است از:
۱) نور ستارگان را فقط در هنگام شب می توان مطالعه کرد ولی موج رادیویی را در بیست و چهار ساعت شبانه روز می توان مورد بررسی قرار داد. این امواج تقریباً بی آنکه با مانعی روبرو شوند. از ابر های جو زمین و نیز از خلال گاز و غبار میان ستاره ای که نواحی وسیعی از کیهان را فرا گرفته است می گذرد.
۲) در حالی که محصول نهایی تلسکوپ نوری عکس یا رصد بصری است. اطلاعاتی که از تلسکوپ رادیویی به دست می آید به صورت جریانهای متوج الکتریکی است که با دستگاه سنجی خوانده می شود موج رادیویی که از کاسه سهمیوار منعکس می شود به گیرنده ای که در کانون سهمیوار قرار دارد می رسد. علامت دریافت شده پس از تقویت به دستگاه سنجش منتقل می گردد.
۳) در حالی که رصدخانه نوری را معمولاً در قله کوهها می سازند تا بالاتر از لایه بزرگی از جو باشد نکته اصلی در تعیین محل استقرار رصد خانه رادیویی دور بودن آن است. از علائم رادیو و تلویزیون و نویزی که منشاء آن سیستم احتراق اتومبیل ها و هواپیما است.

 تفاوت عمدۀ تلسکوپهای اشعۀ ایکس با تلسکوپهای نوری

اشعۀ ایکس مانند نور مرئی از آینه بازتاب داده نمیشود. بدلیل اینکه فوتونهای آن دارای انرژی زیادی هستند اشعۀ ایکس مانند یک گلوله که در دیوار فرو میرود، در آینه نفوذ میکند. همچنین، همانند گلوله هایی که با زاویه ی نزدیک به سطح به دیوار برخورد کرده و کمانه می کنند، اشعۀ ایکس نیز چنین رفتاری را در برابر آینه از خود نشان می دهد. (تصویر زیر). این خصوصیات نشان میدهند که تلسکوپهای اشعۀ ایکس میبایست بسیار متفاوت از تلسکوپهای نوری باشند.

آینه ها باید دقیقاً شکل داده شوند و تقریباً موازی با اشعۀ ایکس ورودی تراز گردند. بنابر این، چنین آینه هایی بیشتر شبیه بشکه هستند تا شبیه آینه های بشقابی شکل تلسکوپهای نوری.